{"id":2869,"date":"2024-08-16T17:36:06","date_gmt":"2024-08-16T14:36:06","guid":{"rendered":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/?p=2869"},"modified":"2024-08-16T17:36:06","modified_gmt":"2024-08-16T14:36:06","slug":"yorgunluk-ve-vucut-agrisi-ile-basliyor-iste-maymun-cicegi-virusunun-ilk-belirtileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/2024\/08\/16\/yorgunluk-ve-vucut-agrisi-ile-basliyor-iste-maymun-cicegi-virusunun-ilk-belirtileri\/","title":{"rendered":"Yorgunluk ve v\u00fccut a\u011fr\u0131s\u0131 ile ba\u015fl\u0131yor\u2026 \u0130\u015fte maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn ilk belirtileri"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u00fcm d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclen bu hastal\u0131kla ilgili merak edilenleri yan\u0131tlayan \u0130stinye \u00dcniversitesi (\u0130S\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nuriye Ta\u015fdelen F\u0131\u015fg\u0131n, \u201cVir\u00fcs be\u015fere, infekte hayvan, infekte insan yahut vir\u00fcsle kirlenmi\u015f cans\u0131z unsurlar (giysiler, havlu, \u00e7ar\u015faf vb.) ile yak\u0131n temas sonucunda bula\u015fabilir\u201d dedi.<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>D\u00fcnya S\u0131hhat \u00d6rg\u00fct\u00fc, maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi yani Mpox salg\u0131n\u0131 nedeniyle &#8216;k\u00fcresel acil durum&#8217; ilan etti. 2022\u2019ye kadar sadece Afrika\u2019da g\u00f6r\u00fclen 2022 May\u0131s ay\u0131ndan itibaren, ba\u015fta Avrupa ve ABD olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada yay\u0131lan hastal\u0131k vefata de neden olabiliyor. Bilgilere nazaran, 2024 Ocak\u2019tan itibaren \u015fu ana kadar 15 binin \u00fczerinde ki\u015fi hastaland\u0131, 537 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. \u0130stinye \u00dcniversitesi (\u0130S\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Nuriye Ta\u015fdelen F\u0131\u015fg\u0131n, t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lan bu hastal\u0131kla ilgili merak edilenleri yan\u0131tlad\u0131.\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cKi\u015fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bile olsa vir\u00fcs tekrar de bedene girebilir\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Hastal\u0131kla ilgili bilgi veren Prof. Dr. F\u0131\u015fg\u0131n, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cMpox (eski ismiyle maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi) hastal\u0131\u011f\u0131 yeni tespit edilen bir hastal\u0131k de\u011fildir. Maymunlarda saptanan bu hastal\u0131k birinci olarak 1970 y\u0131l\u0131nda Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019nde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olup daha sonra Orta ve Bat\u0131 Afrika\u2019daki 11 \u00fclkede g\u00f6r\u00fclmeye devam etmi\u015ftir. Hastal\u0131\u011f\u0131n etkeni Mpox virusu (Monkeypox Virus) \u00e7i\u00e7ek vir\u00fcs\u00fcne akraba bir DNA vir\u00fcs\u00fcd\u00fcr. \u0130ki farkl\u0131 genetik alt tipi hastal\u0131klardan sorumludur. Bunlardan Bat\u0131 Afrika alt tipinin (soy 2), Orta Afrika (Kongo Havzas\u0131) alt tipine (Soy 1) nazaran daha hafif seyirli hastal\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. 2023\u2019te Kongo\u2019da ba\u015flayan ve yay\u0131lan, hala de devam eden salg\u0131nda daha a\u011f\u0131r seyirli infeksiyon yapabilen Soy 1\u2019in alt tipi sorumludur. Bu tipin ge\u00e7irdi\u011fi mutasyonlarla be\u015ferler ortas\u0131nda daha kolay bula\u015fabilme \u00f6zelli\u011fi de kazanm\u0131\u015f olabilece\u011finden kayg\u0131lan\u0131lmaktad\u0131r. Vir\u00fcs be\u015fere, infekte hayvan, infekte insan yahut vir\u00fcsle kirlenmi\u015f cans\u0131z hususlar (giysiler, havlu, \u00e7ar\u015faf vb.) ile yak\u0131n temas sonucunda bula\u015fabilmektedir. Ki\u015fi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bile olsa vir\u00fcs tekrar de ciltteki g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemeyecek \u00e7atlaklar\/\u00e7izikler, mukozalar (a\u011f\u0131z, burun, g\u00f6z) yahut teneff\u00fcs sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bedene girebilmektedir. \u0130nfekte hayvandan insanlara bula\u015fma \u0131s\u0131r\u0131k, t\u0131rmalama, hayvan\u0131n kan ve beden s\u0131v\u0131lar\u0131yla yahut etiyle temas, bi\u00e7iminde ger\u00e7ekle\u015febilmektedir. Ayr\u0131ca\u00a0hem cinsel temasla hem de konut i\u00e7indeki yak\u0131n temasla bula\u015fma oldu\u011fu da bildirilmi\u015ftir. Son salg\u0131nda \u00e7ocuklarda ve bayanlarda da hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bildirilmi\u015ftir.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u201cT\u00fcrkiye dahil yakla\u015f\u0131k 100 \u00fclkede tespit edildi\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131m durumuyla ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulunan F\u0131\u015fg\u0131n, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>\u201c2022 y\u0131l\u0131na kadar Afrika d\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6r\u00fclen olgular\u0131n tamam\u0131n\u0131n Afrika\u2019dan gelen be\u015ferler yahut Afrika\u2019dan getirtilen kemirgenlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bilinmekteydi. Fakat 2022 May\u0131s ay\u0131ndan itibaren, ba\u015fta Avrupa ve ABD olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyada, Afrika\u2019yla yahut oradan gelmi\u015f hayvanlarla temas\u0131 olmayan \u015fah\u0131slarda de Mpox tan\u0131mland\u0131 ve hastal\u0131k, hasta bireylerden yay\u0131larak g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar y\u00fcz binden fazla ki\u015fiyi etkileyen bir salg\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Mpox\u2019\u0131n 2022 y\u0131l\u0131nda Afrika d\u0131\u015f\u0131nda birinci defa yayg\u0131nl\u0131k kazan\u0131p, T\u00fcrkiye dahil yakla\u015f\u0131k 100 \u00fclkede tespit edildi\u011fi bu salg\u0131n nedeniyle 2023 y\u0131l\u0131nda DS\u00d6 taraf\u0131ndan global halk s\u0131hhati acil durumu ilan edildi. \u00a0Bu sayede \u00fclkelerin surveyans (takip), savunmas\u0131z k\u00fcmelerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 \u00fczere tedbirleri almas\u0131 sa\u011flanarak salg\u0131n 2023 sonuna yanl\u0131\u015fs\u0131z denetim alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Akabinde da May\u0131s 2023\u2019te DS\u00d6 taraf\u0131ndan global acil durum sonland\u0131r\u0131ld\u0131. Lakin t\u00fcm d\u00fcnyada Mpox olgular\u0131 az say\u0131da olmakla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar g\u00f6r\u00fclmeye devam etti. 2023\u2019ten itibaren Afrika\u2019da, bilhassa Kongo\u2019da olmak \u00fczere, daha a\u011f\u0131r seyirli infeksiyon yapabilen bir su\u015f olan Soy 1\u2019in bir alt tipinin (1b) yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir Mpox salg\u0131n\u0131 ba\u015flad\u0131. \u00a0Bu salg\u0131nda, 2024 Ocak\u2019tan itibaren \u015fu ana kadar 15 binin \u00fczerinde ki\u015fi hastaland\u0131, 537 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti; Ruanda, Burundi ve Uganda \u00fczere kom\u015fu \u00fclkelere de yay\u0131l\u0131m oldu. Bu nedenle Afrika CDC 13 A\u011fustos 2024\u2019te, DS\u00d6 de 14 A\u011fustos 2024\u2019te Mpox salg\u0131n\u0131 i\u00e7in yine milletleraras\u0131 halk s\u0131hhati acil durumu ilan etti. Bu ilan\u0131n temel emeli \u00fclkeleri te\u015fhis, surveyans, ba\u011f\u0131\u015f\u0131klama ve tedavi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli tedbirleri almalar\u0131, bunlar i\u00e7in kaynak ay\u0131rmalar\u0131 konusunda uyarmak ve b\u00f6ylelikle salg\u0131n\u0131n denetim alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>Covid-19\u2019daki \u00fczere bir pandemiye yol a\u00e7ar m\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Covid-19 \u00fczere global \u00e7apta bir pandemi boyutuna gelebilir mi sorusuna ise F\u0131\u015fg\u0131n, \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verdi:<\/p>\n<p>\u201cMpox hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirti ve bulgular\u0131n\u0131n besbelli olmas\u0131, yak\u0131n ve uzun m\u00fcddetli temasla bula\u015fmas\u0131, kolay de\u011fi\u015fime u\u011framamas\u0131 (COVID-19\u2019daki \u00fczere yeni varyantlar\u0131n \u00e7\u0131kmamas\u0131) \u00fczere fakt\u00f6rler de\u011ferlendirildi\u011finde, COVID-19 \u00fczere bir pandemiye yol a\u00e7mas\u0131 pek beklenmemekteydi. Lakin \u015fu anda devam etmekte olan 2023 salg\u0131n\u0131nda t\u00fcm k\u00fcmelerin etkilenmesi, daha s\u00fcratli yay\u0131lmas\u0131 ve daha y\u00fcksek oranda vefat g\u00f6r\u00fclmesi nedenleriyle korkular artm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u201c\u015eikayetler vir\u00fcsle temas ettikten sonra ortalama 6-13 g\u00fcn sonra ortaya \u00e7\u0131kar\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtileriyle ilgili bilgi veren F\u0131\u015fg\u0131n, \u015funlar\u0131 s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li>Hastal\u0131k ate\u015f, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, yorgunluk, yayg\u0131n beden a\u011fr\u0131lar\u0131, lenf bezlerinde \u015fi\u015flik ve cilt lezyonlar\u0131na (d\u00f6k\u00fcnt\u00fclere) neden olabilmektedir. \u015eikayetler vir\u00fcsle temas ettikten sonra ortalama 6-13 g\u00fcn sonra ortaya \u00e7\u0131kar.\u00a0<\/li>\n<li>Hastal\u0131\u011f\u0131 birinci 5 g\u00fcn\u00fcnde ate\u015f, \u015fiddetli ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, lenf bezlerinde \u015fi\u015fme, s\u0131rt a\u011fr\u0131s\u0131 ve \u00e7ok halsizlik g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u00a0<\/li>\n<li>Ciltteki d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler ate\u015f ba\u015flad\u0131ktan sonra 1-3 g\u00fcn i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kar; g\u00f6vdeden \u00e7ok y\u00fczde, kollarda ve bacaklarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00a0<\/li>\n<li>Avu\u00e7 i\u00e7i ve ayak tabaklar\u0131nda, a\u011f\u0131z i\u00e7inde, genital b\u00f6lgede ve g\u00f6zlerde lezyon saptanabilir.\u00a0<\/li>\n<li>Lezyon say\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fkendir; az say\u0131da olabilece\u011fi \u00fczere \u00e7ok fazla say\u0131da da g\u00f6r\u00fclebilir.\u00a0<\/li>\n<li>Lezyonlar k\u0131zar\u0131kl\u0131k formunda ba\u015flay\u0131p, deriden kabar\u0131k hale gelir, daha sonra da i\u00e7leri berrak s\u0131v\u0131 ile dolar.\u00a0<\/li>\n<li>\u0130lerleyen vakitte berrak s\u0131v\u0131 sar\u0131ms\u0131 renkte bir s\u0131v\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.\u00a0<\/li>\n<li>P\u00fcst\u00fcl olarak isimlendirilen bu lezyonlar kabuk ba\u011flar ve kabuklar\u0131n d\u00fc\u015fmesiyle lezyonlar ortadan kalkar.\u00a0<\/li>\n<li>Bu seyir ekseriyetle 2-4 hafta s\u00fcrer ve zaten g\u00fczelle\u015fir.\u00a0<\/li>\n<li>Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f \u015fah\u0131slarda hastal\u0131k a\u011f\u0131r seyredebilir.\u00a0<\/li>\n<li>Hastal\u0131\u011fa bakteriyel infeksiyonlar eklenebilir; zat\u00fcrre, sepsis, ensefalit ve g\u00f6rme kayb\u0131 geli\u015febilir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u201cMpox hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yayg\u0131n kullan\u0131lan bir ila\u00e7 yok\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Mpox hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yayg\u0131n kullan\u0131lan bir ilac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten F\u0131\u015fg\u0131n, \u201c\u015eimdiye kadar g\u00f6r\u00fclen olgular sidofovir, brinsidofovir, tekovirimat (ST-246) isimli antiviral ila\u00e7lar ve \u00e7i\u00e7ek imm\u00fcnoglobulini uygulanarak denetim alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r; fakat bunlar\u0131n aktiflikleri kesin olarak kan\u0131tlanmam\u0131\u015ft\u0131r, \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmektedir\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>\u201cHastal\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan riski bulunan\u00a0gruplar a\u015f\u0131lanmal\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bu hastal\u0131ktan korunman\u0131n yollar\u0131yla ilgili ise F\u0131\u015fg\u0131n \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cHasta bireylerin tan\u0131mlanmas\u0131, izolasyonu ve temasl\u0131lar\u0131n\u0131n belirlenmesi de\u011ferlidir. Hasta bireylerle yahut kulland\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalarla temas edecek s\u0131hhat \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve konut halk\u0131n\u0131n eldiven ve maske olmak \u00fczere uygun ferd\u00ee hami materyalleri kullanmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. Hastal\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan riski bulunan\u00a0gruplar\u0131n tan\u0131mlanarak a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. ABD\u2019de Mpox hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmak \u00fczere 2019 y\u0131l\u0131nda FDA taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015f JYNNEOSTM\u00a0(Imvamune ve Imvanex isimleriyle da bilinmektedir) isimli a\u015f\u0131 bulunmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya S\u0131hhat \u00d6rg\u00fct\u00fc, T\u00fcrkiye dahil yakla\u015f\u0131k 100 \u00fclkede tespit edilen maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi yani Mpox salg\u0131n\u0131 nedeniyle &#8216;k\u00fcresel acil durum&#8217; ilan etti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2870,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1475,194,1493,1474,1494],"class_list":["post-2869","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-hastaligi","tag-hastalik","tag-mpox","tag-temas","tag-virus"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2869"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2869"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2869\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2871,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2869\/revisions\/2871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2869"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}