{"id":4855,"date":"2024-08-29T13:48:06","date_gmt":"2024-08-29T10:48:06","guid":{"rendered":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/?p=4855"},"modified":"2024-08-29T13:48:06","modified_gmt":"2024-08-29T10:48:06","slug":"dinc-ve-zinde-bir-yaslilik-donemi-icin-atilacak-adimlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/2024\/08\/29\/dinc-ve-zinde-bir-yaslilik-donemi-icin-atilacak-adimlar\/","title":{"rendered":"Din\u00e7 ve Zinde Bir Ya\u015fl\u0131l\u0131k D\u00f6nemi \u0130\u00e7in At\u0131lacak Ad\u0131mlar"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ya\u015fl\u0131da ortaya \u00e7\u0131kan hastal\u0131klar\u0131n te\u015fhis, tedavi ve takibini tek elden y\u00fcr\u00fct\u00fcr. Pekala yaln\u0131zca ya\u015fl\u0131ya \u00f6zel olan bir bran\u015fa neden muhta\u00e7l\u0131k duyulur? Hangi belirtiler ya da sebeplerle geriatri hekimine gitmek gerekir? Liv Hospital \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 ve Geriatri Uzman\u0131 Do\u00e7. Dr. Birkan \u0130lhan yan\u0131tlad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Geriatrik ya\u015f tarifi ka\u00e7t\u0131r?<\/strong><br \/>\u00a0Geriatrik ya\u015f; 65 ve \u00fczeri ya\u015f olarak tan\u0131mlan\u0131r. \u00d6te yandan ya\u015flanma tarifinin yaln\u0131zca kronolojik ya\u015fa nazaran yap\u0131lmas\u0131 ger\u00e7ek olmay\u0131p bireyin biyolojik, ruhsal, toplumsal durumu ya\u015flanma i\u00e7in de\u011fer arz eder.<\/p>\n<p><strong>Sadece ya\u015fl\u0131ya \u00f6zel olan bir bran\u015fa neden gereksinim duyuluyor?<br \/>\u00a0<\/strong>Ya\u015flanma ile birlikte kronik hastal\u0131k say\u0131s\u0131 ve hasebiyle kullan\u0131lan ila\u00e7 say\u0131s\u0131 da art\u0131\u015f g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin bireyde hipertansiyon, kalp hastal\u0131\u011f\u0131, diyabet \u00fczere dahili hastal\u0131klara demans, depresyon, istikrar ve y\u00fcr\u00fcme sorunlar\u0131 de eklendi\u011finde ki\u015finin farkl\u0131 ba\u015fka bran\u015flara gitmesindense problemlerinin tek bir bran\u015fta yani geriatride tedavisi ve takibi yap\u0131l\u0131r. Ayr\u0131yeten bedende olan de\u011fi\u015fiklikler ya\u015fl\u0131lar\u0131 kimi durumlara kar\u015f\u0131 daha yatk\u0131n hale getirir. Gen\u00e7 ve orta ya\u015fl\u0131 yeti\u015fkinlerde s\u0131k rastlanmayan, rastlansa dahi g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 etkilemeyen bu durumlar ya\u015fl\u0131n\u0131n hayat kalitesini ve genel s\u0131hhatini \u00e7ok olumsuz tarafta tesirler. Bunlar d\u00fc\u015fmeler, idrar ka\u00e7\u0131rma, unutkanl\u0131k, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, beslenme yetersizli\u011fi, uyku sorunlar\u0131 \u00fczere \u201cgeriatrik sendrom\u201d dedi\u011fimiz ya\u015fl\u0131l\u0131k hastal\u0131klar\u0131d\u0131r. Geriatrist bu ya\u015fl\u0131l\u0131k hastal\u0131klar\u0131n\u0131n ve ya\u015fl\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi b\u00fct\u00fcn olumsuz durumlar\u0131n \u015fuurunda oldu\u011fundan ya\u015fl\u0131 hastay\u0131 bu problemlerini da kapsayacak formda b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015fla k\u0131ymetlendirir ve takip ve tedavisini \u00fcstlenir.<\/p>\n<p><strong>Hangi belirtiler ya da sebeplerle geriatri tabibine gitmek gerekir?<br \/>\u00a0<\/strong>Ya\u015fa \u00f6zel geli\u015fen kimi hastal\u0131klara yani \u201cgeriatrik sendromlara\u201d sahip bireyler, \u00e7ok say\u0131da kronik hastal\u0131\u011f\u0131 ve fazla say\u0131da ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 olan ya\u015fl\u0131lar tek bran\u015f taraf\u0131ndan k\u0131ymetlendirme ve takip i\u00e7in geriatriste ba\u015fvurabilirler. Yeniden \u00f6mr\u00fcn son devrinde, yata\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 hastalar da geriatrist taraf\u0131ndan takip edilebilmektedir. \u00d6mr\u00fcn sonuna hastay\u0131 ve bak\u0131m verenlerini konfor i\u00e7erisinde ula\u015ft\u0131rmak \u00e7ok de\u011ferlidir.<\/p>\n<p><strong>Geriatrik sendromlar nelerdir?<\/strong><br \/>Maln\u00fctrisyon (yetersiz beslenme, kilo kayb\u0131 ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k), yutma zahmeti (disfaji), kas kuvvetinde ve k\u00fctlesinde azalma; bununla birlikte y\u00fcr\u00fcmede yava\u015flama (sarkopeni), istikrar bozukluklar\u0131, d\u00fc\u015fmeler, k\u0131r\u0131klar, polifarmasi (\u00e7ok say\u0131da yahut uygun olmayan ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131), idrar ka\u00e7\u0131rma, kab\u0131zl\u0131k, uyku sorunlar\u0131, unutkanl\u0131k, depresyon, g\u00f6rme ve i\u015fitme s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015fl\u0131 bireylerde s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kronik hastal\u0131klar nelerdir?<\/strong><br \/>\u00a0Hipertansiyon, diyabet, kalp damar hastal\u0131klar\u0131, beyin damar hastal\u0131klar\u0131, Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fka demans cinsleri, Parkinson, kanserler, osteoporoz ve infeksiyonlar (idrar yolu infeksiyonu, zat\u00fcrre gibi) ya\u015fl\u0131 bireylerde s\u0131k rastlanan hastal\u0131klard\u0131r. Bu ve gibisi hastal\u0131klara sahip bireyler takip ve tedavi i\u00e7in geriatriste ba\u015fvurabilirler.<\/p>\n<p><strong>Hi\u00e7bir hastal\u0131\u011f\u0131 yoksa da ba\u015fvurmal\u0131 m\u0131?<\/strong><br \/>\u00a0Evet, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fl\u0131lar da \u201csa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015f alabilmek i\u00e7in\u201d geriatriste ba\u015fvurabilirler. Din\u00e7 ve zinde bir ya\u015fl\u0131l\u0131k devri i\u00e7in hastal\u0131klar\u0131n erkenden tespiti ve tedavisi k\u0131ymetlidir. Kemik erimesi taramalar\u0131, halk ortas\u0131nda \u00e7ok bilinmese de kas erimesi taramalar\u0131, zihin testleri, istikrar testleri, kanser taramalar\u0131 (meme, kolon gibi), g\u00f6z ve i\u015fitme muayeneleri yaparak s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 erkenden tespit edip ilerlemeden tedavileri yap\u0131labilmektedir. Tekrar ya\u015fa ve ya\u015fl\u0131l\u0131\u011fa \u00f6zel sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme teklifleri ile hastan\u0131n kalp damar s\u0131hhatini m\u00fcdafaan\u0131n yan\u0131nda kaslar\u0131 kuvvetlendirmek, barsak sisteminin d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, kemik s\u0131hhatini korumak \u00fczere de\u011ferli m\u00fcdahaleler mevcuttur. Geriatrist ile birlikte \u00e7al\u0131\u015fan geriatri hem\u015fireleri, fizyoterapistler, psikolog ve diyetisyenler de bu tak\u0131m\u0131n de\u011ferli mod\u00fclleridir.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015fl\u0131larda g\u00f6zden ka\u00e7an, fark edilmeyip atlanan hastal\u0131klar var m\u0131?<br \/>\u00a0<\/strong>Ya\u015fl\u0131 bireylerde yeni ortaya \u00e7\u0131kan her belirti dikkate al\u0131nmal\u0131, ya\u015flanman\u0131n do\u011fal sonucu olarak g\u00f6r\u00fclmemelidir. Yeni ortaya \u00e7\u0131kan belirtiler asl\u0131nda \u00e7o\u011funlukla ya\u015flanma belirtisi olmay\u0131p, tersine bir hastal\u0131k belirtisi yahut kullan\u0131lmakta olan ila\u00e7lar\u0131n yan tesiri olabilir. \u00d6rne\u011fin ya\u015fl\u0131larda enfeksiyonlar \u00e7o\u011funlukla gen\u00e7lerdeki \u00fczere belirti vermemektedir. Yeni ba\u015flayan zihin kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan bir ya\u015fl\u0131da asl\u0131nda beyinde sorun oldu\u011fu san\u0131l\u0131rken bunun nedeni idrar yolu enfeksiyonu yahut zat\u00fcrre olabilir. Enfeksiyon tedavi edildi\u011finde zihin kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn d\u00fczelip hasta eski zihin s\u0131hhatine tekrar kavu\u015fmaktad\u0131r. Enfeksiyonlar yaln\u0131zca i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, hareketlilikte azalma, sakinlik \u00fczere g\u00fcnl\u00fck hayatta \u201cya\u015fl\u0131l\u0131ktand\u0131r\u201d denilerek g\u00f6zden ka\u00e7abilecek silik belirtiler de verebilir. Ya\u015fl\u0131 bireylerde idrar yapmada zahmet, kab\u0131zl\u0131k, a\u011f\u0131z kurulu\u011fu \u00fczere semptomlar bazen bir ilac\u0131n yan tesiri olabilir ve o ila\u00e7 kesildi\u011finde bu \u015fikayetler b\u00fcsb\u00fct\u00fcn d\u00fczelebilir. Bu \u00fczere yeni ortaya \u00e7\u0131kan yahut apans\u0131z berbatla\u015fan her semptomda ya\u015fl\u0131 bireylerin yak\u0131nlar\u0131 uyan\u0131k olmal\u0131 ve bunun bir hastal\u0131k belirtisi yahut ila\u00e7 yan tesiri olabilece\u011fini unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015fl\u0131 bireylerin hayatlar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak, s\u0131hhat durumunu uygunla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in at\u0131labilecek ad\u0131mlar nelerdir?<br \/>\u00a0<\/strong>\u00d6ncelikle bilin\u00e7lenmek \u00e7ok k\u0131ymetli. B\u00fcy\u00fcklerimizi bekleyen ya\u015fl\u0131l\u0131k s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 evvelce bilir ve fark\u0131nda olursak erkenden tan\u0131yabilir ve tedbir alabiliriz. Bu ya\u015f k\u00fcmesinde taramalar\u0131, s\u0131hhat denetimlerini, a\u015f\u0131lar\u0131 ihmal etmemek gerekli. Ya\u015fl\u0131 birey kendini g\u00fczel s\u00f6z edemedi\u011finden fark edilmeyen ve ilerleyen hastal\u0131klar olabilir. \u00d6rne\u011fin ya\u015fl\u0131larda a\u011fr\u0131 e\u015fi\u011fi y\u00fcksektir ve ya\u015fl\u0131 birey kalp krizi dahi ge\u00e7irse hi\u00e7bir belirti ve bulgu olmayabilir. Yeniden hafif i\u015ftahs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve zay\u0131flamas\u0131 olan, kollar\u0131 ve bacaklar\u0131 incelen bir ya\u015fl\u0131 bunu ola\u011fan g\u00f6rebilir ancak asl\u0131nda sarkopeni ve malnutrisyonun bir g\u00f6stergesidir bu belirtiler, tedavi edilmelidir. Bu nedenlerle, ya\u015fl\u0131n\u0131n karma\u015f\u0131k ve birbiriyle etkile\u015fen meselelerini pahaland\u0131rmak, tespit ve tedavi edebilmek i\u00e7in geriatri bran\u015f\u0131nda muayeneler ve testler daha kapsaml\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. 65 ya\u015f ve \u00fczeri bireylerde t\u0131pk\u0131 bebeklerde oldu\u011fu \u00fczere belli aral\u0131klarla yap\u0131lmas\u0131 gerekli a\u015f\u0131lar vard\u0131r. Bunlar zat\u00fcrre, grip, zona, tetanoz ve birtak\u0131m \u00f6zel durumlarda menenjit a\u015f\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sa\u011fl\u0131k denetimlerine ek olarak genel olarak hayat alan\u0131nda da dikkatli olunmas\u0131 gereken durumlar vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin bu ya\u015f gurubunda d\u00fc\u015fmeleri \u00f6nlemek \u00e7ok k\u0131ymetlidir. Her 3 ya\u015fl\u0131dan biri y\u0131lda 1 defa d\u00fc\u015fmektedir. Bunun sonucunda kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 \u00fczere de\u011ferli k\u0131r\u0131klar ve hayati tehlike arz eden durumlar olabilir. Bir sefer d\u00fc\u015fen ya\u015fl\u0131 da hi\u00e7bir s\u0131hhat sorunu ya\u015famasa bile bir sefer daha d\u00fc\u015fmekten korktu\u011fu i\u00e7in hareket etmekten \u00e7ekinerek daha hareketsiz bir hayata ge\u00e7ebilmekte; ki bu biz geriatristlerin hi\u00e7 istemedi\u011fi bir durum. Bu nedenle konut i\u00e7inde d\u00fc\u015fmeyi engelleyici tedbirler al\u0131nmal\u0131; bunlar\u0131n ortas\u0131nda banyoda kayd\u0131rmaz paspas, klozetten kalkarken tutunma bar\u0131n\u0131n olmas\u0131, gece tuvalete giden yolun ayd\u0131nl\u0131k olmas\u0131, kayan kilim ve hal\u0131lar\u0131n olmamas\u0131, ortal\u0131kta kablo-oyuncak \u00fczere aya\u011fa tak\u0131lacak e\u015fyalar\u0131n olmamas\u0131, merdiven basamaklar\u0131n\u0131n bitimine renkli \u015feritler \u00e7ekilmesi \u00fczere \u00f6nlemler say\u0131labilir.<\/p>\n<p>Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajans\u0131<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Geriatrik t\u0131p, ya\u015fl\u0131 s\u0131hhati ve hastal\u0131klar\u0131 olarak tan\u0131mlanabilir. Bireylerin ya\u015f almaya ba\u011fl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131; dahili, fizik\u00ee, zihinsel, ruhsal ve toplumsal sorunlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir bak\u0131\u015fla ele al\u0131r ve genel s\u0131hhat durumunun g\u00fczelle\u015ftirilmesi ile ilgilenir.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4856,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2136,678,194,196,327],"class_list":["post-4855","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-geriatri","tag-hasta","tag-hastalik","tag-tedavi","tag-yas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4855"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4855"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4857,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4855\/revisions\/4857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yalovasondakika.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}